Kultura lateńska, nazywana również kulturą celtycką, rozwinęła się w Europie w V wieku p.n.e. Jej nazwa pochodzi od stanowiska archeologicznego La Tène nad jeziorem Neuchâtel w Szwajcarii. Na ziemiach dzisiejszej Polski wpływy kultury lateńskiej pojawiły się przede wszystkim od IV wieku p.n.e.
Jej twórcami były społeczności celtyckie, należące do ludów indoeuropejskich. Celtowie zamieszkiwali znaczne obszary Europy. W różnych okresach ich osadnictwo i wpływy sięgały od Wysp Brytyjskich i Półwyspu Iberyjskiego, przez Europę Środkową, aż po Bałkany i Azję Mniejszą.
Celtowie byli znani jako wojownicy i kupcy. W IV i III wieku p.n.e. podejmowali wyprawy wojenne na południe Europy. W 387 r. p.n.e. Celtowie zdobyli i złupili Rzym. Docierali również na Bałkany, a w 279 r. p.n.e. zaatakowali Grecję. Nie można jednak powiedzieć, że zniszczyli zarówno Rzym, jak i Ateny. Rzym został przez nich zdobyty i złupiony, natomiast Ateny nie zostały przez Celtów zniszczone w podobny sposób.
Na ziemiach dzisiejszej Polski Celtowie nie stworzyli jednego wielkiego państwa. Ich osadnictwo miało przede wszystkim charakter lokalnych skupisk i enklaw, szczególnie na Śląsku, w Małopolsce oraz w rejonie Kotliny Karpackiej. Celtowie zajmowali tereny ważne pod względem gospodarczym i handlowym. Zakładali osady, rozwijali rzemiosło i uczestniczyli w wymianie handlowej z miejscową ludnością.
Pojawienie się ludności celtyckiej przyniosło nowe technologie i przyczyniło się do rozwoju gospodarczego niektórych regionów. W okresie lateńskim nastąpiło dalsze upowszechnianie żelaza. Zaczęto produkować i stosować wiele nowych lub udoskonalonych narzędzi, między innymi radła, nożyce, obcęgi oraz różnego rodzaju narzędzia kowalskie.
Rozwinęło się również garncarstwo. Upowszechniło się koło garncarskie, które pozwalało na szybsze i bardziej precyzyjne wykonywanie naczyń. Celtowie stosowali także nowe techniki zdobienia ceramiki, między innymi grafitowanie, malowanie oraz polerowanie powierzchni naczyń.
Jednym z ważnych ośrodków produkcji ceramiki na ziemiach dzisiejszej Polski był rejon Krakowa i Nowej Huty. W okolicy tej odkryto pozostałości osad i warsztatów związanych z działalnością ludności celtyckiej. Nie należy jednak twierdzić, że garncarstwo funkcjonowało tam nieprzerwanie aż do późnego średniowiecza jako kontynuacja celtyckiej tradycji.
Celtowie rozwijali również handel. Na terenach zamieszkiwanych przez Celtów i pozostających pod ich wpływem pojawiały się monety, co świadczy o rozwiniętych kontaktach handlowych. Na ziemiach polskich znane są znaleziska monet celtyckich, a niektóre z nich mogły być wytwarzane lokalnie.
Ważną rolę w gospodarce odgrywało także pozyskiwanie surowców. Celtowie i ludność pozostająca z nimi w kontaktach wykorzystywali między innymi sól, a także uczestniczyli w handlu bursztynem pochodzącym z wybrzeży Morza Bałtyckiego. Bursztyn był cenionym towarem, który trafiał szlakami handlowymi na południe Europy.
Kultura lateńska wpłynęła również na życie religijne i obyczaje. Celtowie mieli własne wierzenia i rozbudowany system religijny. Ważną rolę odgrywali kapłani zwani druidami. Praktyki religijne mogły odbywać się w miejscach uznawanych za święte, między innymi na wzgórzach, w pobliżu źródeł i w lasach.
Jednym z najważniejszych miejsc kultowych na ziemiach dzisiejszej Polski była Ślęża, góra położona na Dolnym Śląsku. Znajdujące się tam kamienne rzeźby i inne zabytki świadczą o znaczeniu tego miejsca w wierzeniach społeczności zamieszkujących ten region. Nie ma jednak pewności, że wszystkie ślady kultowe na Ślęży należy przypisywać wyłącznie Celtom.
Kultura lateńska pozostawiła trwały ślad w dziejach ziem dzisiejszej Polski. Jej wpływy widoczne były przede wszystkim w rozwoju metalurgii żelaza, garncarstwa, handlu i nowych form osadnictwa. Celtowie nie stworzyli na ziemiach polskich własnego państwa, ale ich obecność i kontakty z miejscową ludnością przyczyniły się do przemian gospodarczych i kulturowych w okresie IV–I wieku p.n.e.
Jej twórcami były społeczności celtyckie, należące do ludów indoeuropejskich. Celtowie zamieszkiwali znaczne obszary Europy. W różnych okresach ich osadnictwo i wpływy sięgały od Wysp Brytyjskich i Półwyspu Iberyjskiego, przez Europę Środkową, aż po Bałkany i Azję Mniejszą.
Celtowie byli znani jako wojownicy i kupcy. W IV i III wieku p.n.e. podejmowali wyprawy wojenne na południe Europy. W 387 r. p.n.e. Celtowie zdobyli i złupili Rzym. Docierali również na Bałkany, a w 279 r. p.n.e. zaatakowali Grecję. Nie można jednak powiedzieć, że zniszczyli zarówno Rzym, jak i Ateny. Rzym został przez nich zdobyty i złupiony, natomiast Ateny nie zostały przez Celtów zniszczone w podobny sposób.
Na ziemiach dzisiejszej Polski Celtowie nie stworzyli jednego wielkiego państwa. Ich osadnictwo miało przede wszystkim charakter lokalnych skupisk i enklaw, szczególnie na Śląsku, w Małopolsce oraz w rejonie Kotliny Karpackiej. Celtowie zajmowali tereny ważne pod względem gospodarczym i handlowym. Zakładali osady, rozwijali rzemiosło i uczestniczyli w wymianie handlowej z miejscową ludnością.
Pojawienie się ludności celtyckiej przyniosło nowe technologie i przyczyniło się do rozwoju gospodarczego niektórych regionów. W okresie lateńskim nastąpiło dalsze upowszechnianie żelaza. Zaczęto produkować i stosować wiele nowych lub udoskonalonych narzędzi, między innymi radła, nożyce, obcęgi oraz różnego rodzaju narzędzia kowalskie.
Rozwinęło się również garncarstwo. Upowszechniło się koło garncarskie, które pozwalało na szybsze i bardziej precyzyjne wykonywanie naczyń. Celtowie stosowali także nowe techniki zdobienia ceramiki, między innymi grafitowanie, malowanie oraz polerowanie powierzchni naczyń.
Jednym z ważnych ośrodków produkcji ceramiki na ziemiach dzisiejszej Polski był rejon Krakowa i Nowej Huty. W okolicy tej odkryto pozostałości osad i warsztatów związanych z działalnością ludności celtyckiej. Nie należy jednak twierdzić, że garncarstwo funkcjonowało tam nieprzerwanie aż do późnego średniowiecza jako kontynuacja celtyckiej tradycji.
Celtowie rozwijali również handel. Na terenach zamieszkiwanych przez Celtów i pozostających pod ich wpływem pojawiały się monety, co świadczy o rozwiniętych kontaktach handlowych. Na ziemiach polskich znane są znaleziska monet celtyckich, a niektóre z nich mogły być wytwarzane lokalnie.
Ważną rolę w gospodarce odgrywało także pozyskiwanie surowców. Celtowie i ludność pozostająca z nimi w kontaktach wykorzystywali między innymi sól, a także uczestniczyli w handlu bursztynem pochodzącym z wybrzeży Morza Bałtyckiego. Bursztyn był cenionym towarem, który trafiał szlakami handlowymi na południe Europy.
Kultura lateńska wpłynęła również na życie religijne i obyczaje. Celtowie mieli własne wierzenia i rozbudowany system religijny. Ważną rolę odgrywali kapłani zwani druidami. Praktyki religijne mogły odbywać się w miejscach uznawanych za święte, między innymi na wzgórzach, w pobliżu źródeł i w lasach.
Jednym z najważniejszych miejsc kultowych na ziemiach dzisiejszej Polski była Ślęża, góra położona na Dolnym Śląsku. Znajdujące się tam kamienne rzeźby i inne zabytki świadczą o znaczeniu tego miejsca w wierzeniach społeczności zamieszkujących ten region. Nie ma jednak pewności, że wszystkie ślady kultowe na Ślęży należy przypisywać wyłącznie Celtom.
Kultura lateńska pozostawiła trwały ślad w dziejach ziem dzisiejszej Polski. Jej wpływy widoczne były przede wszystkim w rozwoju metalurgii żelaza, garncarstwa, handlu i nowych form osadnictwa. Celtowie nie stworzyli na ziemiach polskich własnego państwa, ale ich obecność i kontakty z miejscową ludnością przyczyniły się do przemian gospodarczych i kulturowych w okresie IV–I wieku p.n.e.
0
0
6 odsłon